Khi gió nổi lên, ngọn
cây rung chuyển dữ dội, những cành cây có thể oằn xuống, lá có thể rơi, cả thân
cây có thể tưởng như sắp gãy. Cũng vậy, có những cảm xúc mạnh mẽ giống như một
cơn bão ập đến khiến tâm hồn ta chới với, mất ổn định và bất an ngay lập tức.
Tuy nhiên, nếu bộ rễ bên
dưới mặt đất vẫn bám sâu chặt vào lòng đất thì nó có thể giúp cái cây vượt qua
cơn giông bão. Cuộc đời ta cũng vậy, có những ngày cảm xúc nổi lên rất mạnh mẽ
như: giận dữ, sợ hãi, thất vọng, cô đơn, tội lỗi, buồn bã... ta tưởng rằng mình
phải lập tức làm một điều gì đó để trốn thoát khỏi chúng, nhưng không phải cảm
xúc nào cũng cần được giải quyết và giải thoát cách triệt để bằng một vài hành
động cụ thể.
Đôi khi điều chúng ta cần
làm chỉ đơn giản là dừng lại và tập trung vào hơi thở: “hít vào, thở ra” theo từng
nhịp đập của con tim. Nương tựa vào hơi thở cũng giống như bộ rễ bám chặt vào lòng
đất. Dù biết rằng cơn bão đang ập đến, dù biết rằng mình đang đau khổ, nhưng không
chạy trốn, không phủ nhận, không phán xét, chỉ ở lại với chính mình bằng tập
trung vào hơi thở. Đây cũng là một hình thức của thực hành thiền Vipassana (nương
tựa hơi thở, quan sát thân tâm, thấy cảm xúc vô thường, có mặt ở thực tại).
Hơi thở có thể trở
thành một điểm tựa để chúng ta không bị cuốn đi bởi cơn bão cảm xúc, nó khiến
ta làm chủ chính mình, bình tâm hoặc ít là không hành động hấp tấp trong lúc nóng
nảy, buồn sầu, bất an: cảm xúc không thể hiện trên ánh mắt, khuôn mặt; không càm
ràm trách móc, than trời trách đất; hoặc giằn vặt, trách móc, thất vọng về bản
thân…
Trong nhân tướng học,
người ta thường dựa vào bộ vị bên ngoài để đoán xét con người bên trong, chẳng
hạn nhìn khuôn mặt (xoan hay điền), ánh mắt (tam tứ bạch hay mắt phượng mắt lươn…),
vầng trán (cao thấp), lỗ mũi (to nhỏ, cao tẹt), đôi môi (dầy mỏng), gò má (cao
thấp), lỗ tai (to nhỏ)… để “xem mặt mà bắt hình dong, con lợn có béo cỗ lòng mới
ngon.” Nhưng đó chỉ là bộ vị ngọn, cái gốc rễ của con người thường biểu hiện qua
Khí và Thần, qua giao tiếp hằng ngày... Thần ở đây là con mắt, bởi con mắt là cửa
sổ tâm hồn (người buồn cảnh có vui đâu bao giờ), con mắt tức giận sẽ đỏ lên, mở
to ra hơi thở dồn dập, giọng nói gắt gỏng… ngược lại, một người nặng trĩu nỗi
buồn thì ánh mắt thấm đượm tâm trạng, lo lắng, trầm mặc… giọng nói và hơi thở cũng
não nề, bi ai, buồn thảm…
Dĩ nhiên, cảm xúc là thật,
ta cần nhận ra và đối diện với chúng, nhưng không nên để chúng đè bẹp. Bởi vì dù
cảm xúc là thật, nhưng không phải mọi cảm xúc đều là sự thật. Ta có thể đang cảm
thấy mình vô giá trị, nhưng điều đó không có nghĩa mình thực sự vô giá trị. Ta
có thể đang cảm thấy không ai yêu mến mình, nhưng điều đó không có nghĩa không
ai yêu thương mình. Ta có thể đang cảm thấy cuộc đời vô nghĩa, nhưng điều đó
không có nghĩa cuộc đời thực sự vô nghĩa. Khi biết dừng lại, ta bắt đầu có khoảng
cách giữa ta và cảm xúc thật của mình, và trong khoảng cách ấy, tự do bắt đầu
xuất hiện.
Con người thường có xu
hướng chạy trốn đau khổ và đi tìm hạnh phúc bằng mọi giá, nhưng càng chạy trốn,
đôi khi chúng ta càng bị nỗi đau đuổi theo. Cuộc sống không thể chỉ có niềm vui
mà không có nước mắt, không thể chỉ có thành công mà không có thất bại. Khó
khăn và đau khổ cũng là một phần của hành trình làm người. Điều quan trọng
không phải là làm sao để không bao giờ đau khổ, nhưng là học cách đi qua đau khổ
mà không đánh mất chính mình.
Khi một cảm xúc mạnh xuất
hiện, thay vì chống lại hay trốn chạy, hãy dừng lại, nhìn sâu vào nó, lắng nghe
nó và tìm hiểu điều gì đang thực sự xảy ra trong tâm hồn mình. Nghệ thuật chịu
đựng và nghệ thuật hạnh phúc luôn đi cùng nhau; người không biết đi qua đau khổ
cũng khó có thể hiểu được giá trị sâu xa của bình an và niềm vui.
Trong đời tu cũng vậy, không phải lúc nào cộng
đoàn cũng bình an, không phải lúc nào ta cũng được thấu hiểu, yêu thương hay đối
xử như điều mình mong đợi. Có những lúc lời nói của một người anh em hay chị em,
một quyết định của bề trên, một sự hiểu lầm hay cảm giác bị bỏ quên có thể tạo
nên cả một cơn bão trong lòng. Nhưng chính trong những giây phút ấy, ta cần trở
về với “bộ rễ” của mình: hơi thở, sự thinh lặng, cầu nguyện và sự hiện diện của
Thiên Chúa.
Cơn bão có thể làm rung chuyển ngọn cây, nhưng
nếu bộ rễ còn bám sâu vào lòng đất, cây vẫn có thể đứng vững. Cũng vậy, khi biết
trở về với chiều sâu tâm hồn và nương tựa vào Thiên Chúa, ta có thể đi qua những
cơn bão của đời sống mà không đánh mất chính mình, không đánh mất tình yêu và
cũng không đánh mất ơn gọi của mình. Chúa Giêsu cũng từng mời gọi mỗi người chúng
ta: “Hỡi những ai đang vất vả mang gánh nặng nề, hãy đến cùng Ta, Ta sẽ cho nghỉ
ngơi bồi dưỡng. Vì ách của Ta êm ái à gánh của Ta thì nhẹ nhàng” (Mt 11,29)
Bên cạnh đó, đau khổ nếu được nhìn đúng cách,
có thể trở thành con đường dẫn chúng ta đến sự trưởng thành. Hãy nhìn vào nỗi đau, lắng nghe nó, tập trung
vào nó và cố gắng thấu hiểu nó. Có thể đằng sau sự giận dữ là một vết thương
chưa được chữa lành; đằng sau sự tuyệt vọng là một nhu cầu được yêu thương; đằng
sau những giọt nước mắt là một tâm hồn đang cần được nâng đỡ. Khi hiểu được nỗi
khổ của chính mình, chúng ta cũng bắt đầu hiểu hơn nỗi khổ của người khác.
Chính từ sự thấu hiểu ấy, lòng cảm thông được hình thành và từ lòng cảm thông,
sự chữa lành bắt đầu. Ta không cần biến đau khổ thành kẻ thù, nhưng có thể học
cách sử dụng những trải nghiệm khó khăn để tạo nên sự trưởng thành, niềm vui và
một trái tim biết yêu thương hơn.
Thực tế trong cuộc sống, ta thường được dạy
cách tìm kiếm hạnh phúc, nhưng rất ít người được dạy cách đi qua những đau khổ.
Ta muốn cuộc đời không có đau đớn, muốn loại bỏ mọi ký ức buồn, muốn quên những
người đã làm mình tổn thương, muốn chạy thật nhanh khỏi những điều khiến mình sợ
hãi.
Nhưng có
khi, càng chạy trốn khỏi đau khổ, chúng ta càng bị nó đuổi theo, chữa lành
không có nghĩa là tôi sẽ không bao giờ đau nữa, nhưng chữa lành là khi tôi có
thể nói: “Tôi đang đau, nhưng tôi không còn sợ chính nỗi đau của mình.” Tôi
nhìn nó, lắng nghe nó, tập trung vào nó và tôi cố gắng hiểu nó.
Từ đó, lòng trắc ẩn bắt đầu được sinh ra cho
chính mình, ta biết kiên nhẫn với chính mình hơn, yêu thương và chăm sóc bản thân
hơn. Bởi vì đôi khi, người đối xử với ta khắc nghiệt nhất trong suốt cuộc đời lại
chính là... bản thân ta.
0 Comments:
Đăng nhận xét