Đã Từng Có Lúc Ta Hỏi Chúa: “Tại Sao?”

 

Đã Từng Có Lúc Ta Hỏi Chúa: “Tại Sao?”

Có những lúc ta nhìn vào cuộc đời mình và tự hỏi: “Tại sao lại như vậy, lạy Chúa? Tại sao Chúa không bảo vệ con? Tại sao Chúa để điều này xảy ra? Tại sao con phải trải qua những điều mà con không hiểu? Lạy Chúa, Ngài có thực sự yêu con không?”

Có những lời cầu nguyện không phải là những lời đẹp đẽ, bởi đôi khi cầu nguyện chỉ là một tiếng thở dài, một giọt nước mắt, một câu hỏi, một lời trách móc, than thở, hay một tiếng kêu cầu từ tận đáy lòng: “Lạy Chúa, sao Ngài im lặng?”

Nhưng rồi ta dần nhận ra một điều: sự im lặng của Thiên Chúa không có nghĩa là sự vắng mặt của Ngài. Có những lúc ta không hiểu được con đường Chúa đang dẫn mình đi. Có thể ta chỉ nhìn thấy một đoạn đường tối tăm trước mặt và ngán ngẩm, chán chường bước đi thậm chí có đôi khi còn muốn quay lại hoặc bỏ cuộc, chạy trốn. Dường như, ta muốn biết ngay câu trả lời cho tất cả từ những chữ “tại sao”?

Nhưng Đức Tin đôi khi không phải là có câu trả lời cho mọi câu hỏi. Apraham ra đi nhưng không biết mình sẽ đi về đâu và như thế nào? Đức Mẹ thưa lời “Xin Vâng” nhưng cũng không biết rõ tương lai sẽ như thế nào? Thánh Giuse chỉ thấy dấu chỉ hầu như lờ mờ qua một giấc mơ. Nhưng các ngài đều tín thác vào kế hoạch tình yêu của Chúa, bởi “Đức tin là bảo đảm cho những điều ta hy vọng, là bằng chứng cho những điều ta không thấy” (Dt 11,1). Vì thế, trong những thung lũng tối tăm nhất của cuộc đời, điều ta cần không phải là một lời giải thích hoàn hảo, nhưng cần một xác tín mạnh mẽ rằng: “ta cần biết rằng tôi không bước đi một mình, nhưng có Chúa vẫn âm thầm dõi bước và song hành với ta, tựa như hai môn đệ trên đường Emmaus.

Hãy Bắt Đầu Bằng Việc Yêu Thương Chính Mình

Trong chuyện kiếm hiệp của Kim Dung có một câu rất nổi tiếng mà nhiều người thường lặp lại “mình mà không thương mình thì trời chu đất diệt”. Câu nói này với hàm ý: nếu một người không biết trân trọng sinh mệnh và hạnh phúc của chính bản thân, thì ngay cả trời đất cũng không dung tha hoặc đó là điều trái với quy luật tự nhiên. Chính Chúa Giêsu đã mời gọi chúng ta: “Hay yêu người thân cận như chính mình” (Mt 22:37-39).

Yêu thương chính mình không phải là nuông chiều nhu cầu thân xác theo kiểu bản năng: đói thì ăn thật nhiều, mệt thì ngủ thật lâu, thích điều gì thì làm… Nhưng một trong những bài học đầu tiên của chữa lành thân xác qua việc yêu thương chính mình đó là Lòng Tự Trọng. Lòng Tự Trong không phải sự kiêu ngạo, cũng không phải nghĩ rằng mình hơn người khác, nhưng nhận ra rằng: tôi cũng là một con người có phẩm giá, có giới hạn, có những yếu đuối và vẫn xứng đáng được yêu thương, tiếng Anh gọi là High self-esteem (Lòng tự trọng cao).

Bởi vì, nếu tôi không biết tôn trọng chính mình, tôi rất dễ rơi vào hai thái cực: một là kiêu ngạo tự mãn (arrogant, complacent, self-satisfied; hai là tự ti, co mình (unconfident, insecure). Hoặc sẽ sống cả đời để tìm kiếm sự công nhận của người khác, nghĩa là ta cần người khác nói mình giỏi, đáng yêu, và cho rằng đó là những giá trị của bản thân. Vì thế, nếu người khác không làm điều đó thì có thể tôi sẽ bị sụp đổ, vỡ mộng, buồn sầu…

Nhưng giá trị của một con người không thể được quyết định hoàn toàn bởi lời khen hay lời chê của người khác. Trong niềm tin Kitô giáo, phẩm giá của con người không bắt đầu từ thành công hay thất bại của bản thân, nhưng con người có gì trị vì được dựng nên theo hình ảnh của Thiên Chúa và được Người yêu thương vô vàn. Và dĩ nhiên, ta không cần trở thành một con người hoàn hảo mới được yêu thương, ta được yêu thương ngay cả khi chính mình đang trên hành trình trở nên tốt hơn. Chính từ tình yêu ấy, ta có thể học cách yêu thương người khác cách lành mạnh hơn.

M. Đức

Read More

CHỮA LÀNH TỪ NHỮNG TỔN TƯƠNG BÊN TRONG

 

CHỮA LÀNH TỪ NHỮNG TỔN TƯƠNG BÊN TRONG

Khi bên ngoài tôi vẫn ổn, nhưng bên trong trái tim tôi đang rỉ máu

Có những vết thương không rỉ máu, chúng không để lại trên cơ thể một vết sẹo nào để người khác có thể nhìn thấy, nhưng chúng nằm sâu trong ký ức, trong những điều ta không bao giờ muốn nhắc lại. Những vết thương đó có thể là một câu nói đã nghe từ rất lâu nhưng đến hôm nay vẫn còn làm ta đau đớn, có thể là một lỗi lầm mà ta gây ra, xúc phạm đến người khác, hoặc chính những người khác phũ phàng tác động đến ta… Có những tổn thương đến từ một tuổi thơ thiếu thốn tình yêu, một gia đình không trọn vẹn, một cuộc chia ly, một lần bị phản bội, một thất bại, một lựa chọn sai lầm, hay đơn giản chỉ là những năm tháng ta đã cố gắng quá lâu để trở thành một người mà người khác mong muốn.

Điều đáng sợ nhất là có những người đã quen với việc nói: “Tôi ổn.” Họ vẫn đi làm, vẫn cười nói, vẫn gặp gỡ bạn bè, vẫn đăng những bức ảnh vui vẻ, vẫn cầu nguyện, vẫn giúp đỡ người khác. Nhìn từ bên ngoài, dường như cuộc đời họ chẳng có gì đáng lo. Nhưng khi đêm xuống, khi căn phòng trở nên im lặng, khi chiếc mặt nạ được tháo ra và không còn phải diễn vai một người mạnh mẽ nữa, họ mới nhận ra bên trong mình có một khoảng trống rất lớn.

Có thể bạn cũng từng như thế, đã từng mỉm cười trong khi lòng mình muốn khóc, đã từng nắm chặt bàn tay và nghiến răng thầm thĩ “cố lên”, có thể bạn đã từng nói “không sao đâu” trong khi bên trong là một tiếng kêu cứu, hoặc từng cố gắng tha thứ cho người khác nhưng lại không thể tha thứ cho chính mình, hay từng yêu thương rất nhiều người nhưng lại không biết phải yêu thương chính mình như thế nào. Và có lẽ, điều đau đớn nhất không phải là người khác không yêu thương bạn, mà là bạn đã dần tin rằng mình không đáng được yêu thương.

 

Vết thương bên trong không tự biến mất

Chúng ta thường nghĩ rằng thời gian sẽ chữa lành mọi thứ, nhưng thời gian không phải lúc nào cũng chữa lành. Có những điều, nếu không được nhìn nhận và đối diện, càng để lâu càng trở thành một vết thương sâu hơn. Chẳng hạn, một vết loét bị nhiễm trung, nếu cứ nghĩ theo thời gian cơ thể tự chữa lành thì không khéo bệnh tình ngày càng năng hơn và phần da thịt đó sẽ bị hoại tử và phải tháo khớp hoặc đại phẫu thuật.

               Có những vết thương trong quá khứ mà không ít người từng phải trải qua. Một người từng bị bỏ rơi có thể lớn lên với nỗi sợ bị bỏ rơi; Một người từng bị coi thường có thể cả đời cố gắng chứng minh giá trị của mình; Một người từng thất bại có thể luôn sống trong nỗi sợ thất bại lần nữa; Một người từng làm tổn thương người khác có thể mang theo mặc cảm và tội lỗi suốt nhiều năm.

Có người không dám yêu vì sợ bị tổn thương; có người không dám tin vì đã từng bị phản bội; có người luôn tức giận bởi vì bên dưới cơn giận ấy là một nỗi đau chưa từng được gọi tên. Theo tâm lý học, một người có hành vi bợm trợn, “hổ báo cáo chồn”, hung hăng và dễ gây hấn… thì sâu thẳm trong tâm hồn họ là một trái tim bị tổn thương trong quá khứ, có thể người đó bị xúc phạm, thiếu tình yêu thương từ thuở bé thơ… Nếu càng nhìn kỹ và thấu suốt tâm can họ, ta lại thấy họ đang thương hơn là đáng trách.

               Trong tâm lý học hiện đại đã giải thích rằng: Người nào càng thiếu thứ gì thường càng muốn chứng minh mình có thứ đó: Thiếu tiền thích khoe tiền, thiếu hiểu biết thích khoe hiểu biết, thiếu bản lĩnh thích khoe bản lĩnh, nhưng khí chất thật sự giống như hương thơm, người khác sẽ tự cảm nhận được.

               Dĩ nhiên, chúng ta thường nhìn thấy ngọn cây, nhưng không nhìn thấy bộ rễ. Một người dễ nóng giận có thể không phải là một người xấu, có thể phía sau cơn giận ấy là một nỗi sợ hãi, lo lắng, bất an nào đó. Một người luôn kiểm soát người khác có thể không đơn giản là ích kỷ, nhưng có thể họ từng trải qua cảm giác hoàn toàn bất lực trước ngặt nghèo, cùng khổ nào đó. Một người luôn tỏ ra mạnh mẽ có thể chính là người đang yếu đuối nhất… Bởi vậy, chữa lành không bắt đầu bằng việc ép mình phải vui, nhưng chữa lành bắt đầu bằng việc đủ can đảm để nhìn vào nơi mình đang đau.

Khi tôi xem lại chính mình qua một bộ phim

Khi một người hỏi Đức Giáo Hoàng Leo XIV rằng: “Đâu là bộ phim có tính nhân văn đã đánh động và gây ấn tượng sâu sắc đến Đức Thánh Cha? Đức Lêo XIV không ngần ngại trả lời bộ phim “Ordinary People – Những người bình thường.”

Tôi đã dành một vài tiếng đồng hồ để xem bộ phim trên. Đó là câu chuyện về một gia đình tưởng như bình thường nhưng bên trong lại chất chứa rất nhiều đau khổ. Người mẹ luôn cố gắng tỏ ra mình ổn. Bà vẫn sống, vẫn mỉm cười, vẫn giữ vẻ bình thản. Nhưng sâu thẳm bên trong, bà không thực sự hạnh phúc.

Người cha cố gắng kết nối những thành viên trong gia đình, cố gắng giữ mọi thứ không đổ vỡ, nhưng càng cố gắng, ông càng nhận ra có những khoảng cách không thể lấp đầy chỉ bằng sự im lặng.

Người con trai mang trong mình một nỗi đau rất lớn sau cái chết của người anh. Cậu sống với cảm giác tội lỗi, tức giận, hoang mang và những câu hỏi không có lời giải. Cậu muốn thoát khỏi quá khứ nhưng quá khứ vẫn đuổi theo cậu. Chỉ khi cậu gặp được một người đủ kiên nhẫn để lắng nghe, đủ bình tĩnh để không phán xét, cậu mới bắt đầu nhìn vào chính mình.

Cậu bắt đầu hiểu nỗi đau của mình và bắt đầu chấp nhận mình, cũng như tha thứ cho chính mình. Và rồi cậu bắt đầu kết nối lại với những người mình yêu thương.

Tôi nhận ra rằng đôi khi ta không cần một người đến để sửa chữa mình, ta cần một người đủ yêu thương để ngồi bên cạnh chúng ta trong lúc chúng ta đang đau. Có lẽ đó cũng là một trong những điều quan trọng nhất của chữa lành. Không phải chạy trốn khỏi nỗi đau, mà là học cách ở lại với chính mình khi nỗi đau xuất hiện.

M. Đức

Read More

Tha thứ trong thinh lặng và sức mạnh của sự vắng mặt

 

Tha thứ trong thinh lặng và sức mạnh của sự vắng mặt

Đôi khi, sự vắng mặt của bạn lại là bài học lớn nhất dành cho một người nào đó. Có những điều không cần phải giải thích quá nhiều, có những tổn thương không cần phải nhắc lại mãi. Đôi khi, im lặng và bước đi chính là cách tốt nhất để tha thứ.

Tha thứ không đơn thuần là quên đi lỗi lầm của người khác. Tha thứ là buông bỏ sự tức giận, không tiếp tục nuôi dưỡng lòng oán hận và cho người khác cơ hội nhìn lại chính mình. Tuy nhiên, có người nói rằng mình đã tha thứ, nhưng nếu có cơ hội thì vẫn nhắc lại lỗi lầm của người khác. Nếu một vết thương không được chữa lành hoàn toàn thì mỗi khi trái gió trở trời, vết thương đó lại “bưng mu” nhức nhối...

Trong tâm lý học, tha thứ trước hết là một quá trình diễn ra trong nội tâm. Đó là khi ta dần giải tỏa cơn giận, chấp nhận những gì đã xảy ra và rút ra bài học cho chính mình. Tha thứ không nhất thiết đồng nghĩa với hòa giải, nối lại mối quan hệ hay tin tưởng người đó như trước.

Chẳng hạn, một người bạn từng phản bội lòng tin của bạn. Bạn có thể chọn không trả thù, không nói xấu và không nuôi lòng thù hận. Nhưng điều đó không có nghĩa bạn phải tiếp tục thân thiết và trao cho họ sự tin tưởng như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Bạn tha thứ, nhưng vẫn giữ một khoảng cách cần thiết để bảo vệ chính mình.

Đó chính là tha thứ trong thinh lặng – một dấu hiệu của sự trưởng thành về cảm xúc. Người chưa trưởng thành thường muốn thắng trong mọi cuộc tranh cãi, muốn chứng minh mình đúng hoặc khiến người khác phải trả giá. Nhưng người trưởng thành hiểu rằng không phải cuộc chiến nào cũng đáng để tham gia, bởi vì có những người càng giải thích, họ càng không hiểu; càng tranh cãi, cả hai càng làm tổn thương nhau.

Dĩ nhiên, thinh lặng không phải là thua cuộc. Đôi khi, đó là sự lựa chọn của người biết làm chủ cảm xúc và không muốn lãng phí năng lượng cho những cuộc chiến vô nghĩa. Vì thế, sự vắng mặt của bạn đôi khi cũng có thể khiến người khác nhận ra giá trị mà trước đây họ từng xem nhẹ. Bởi, con người thường chỉ nhận ra giá trị của một điều khi đã đánh mất nó. Một người con có thể từng xem những bữa cơm mẹ nấu mỗi ngày là điều bình thường. Cho đến một ngày, khi mẹ không còn nữa, căn nhà vẫn còn đó, căn bếp vẫn còn đó, nhưng không gì có thể lấp đầy khoảng trống ấy và tình yêu của mẹ. Khi ấy, người ta mới nhận ra điều tưởng chừng bình thường lại là một món quà vô giá.

Tương tự như vậy, có những người không nhận ra sự tận tâm, trung thành và tình yêu của bạn khi bạn còn ở bên cạnh. Nhưng đến một ngày bạn im lặng và bước ra khỏi cuộc đời họ, họ mới bắt đầu cảm thấy trống vắng và tiếc nuối. Trong tâm lý học, con người thường nhạy cảm với mất mát hơn là biết trân trọng những gì mình đang có. Vì thế, đôi khi sự im lặng của bạn còn mạnh hơn rất nhiều lời giải thích. Bởi có những người chỉ hiểu giá trị của bạn khi họ không còn có thể liên lạc với bạn như trước.

Rời đi trong bình an đôi khi cũng là một biểu hiện của lòng tự trọng. Có những lúc bảo vệ sự bình yên trong tâm hồn quan trọng hơn việc cố gắng chứng minh ai đúng, ai sai. Bạn không cần phải khiến tất cả mọi người hiểu mình, càng không cần phải giữ mãi những người chỉ biết làm tổn thương mình. Tin Mừng kể lại việc đám đông dân chúng phẫn nộ với lời giảng dạy của Chúa Giêsu nên họ tính đem Ngài lên núi để xô đẩy xuống vực. Nhưng Chúa Giêsu băng qua giữa họ mà đi (Lc 4,16-30).

Thinh lặng rời đi, điều đó không có nghĩa là sống ích kỷ hay lạnh lùng, nhưng đó là nhận ra rằng năng lượng, thời gian và tình cảm của mình cũng có giá trị, và không phải ai cũng xứng đáng được tiếp cận chúng một cách vô giới hạn.

Có những người vốn hiền lành, tốt bụng và luôn sẵn sàng hy sinh, nhưng chính vì thế họ lại dễ bị lợi dụng. Họ nhẫn nhịn quá lâu, cho đi quá nhiều và tha thứ quá nhiều, đến một ngày kiệt quệ về mặt cảm xúc, họ buộc phải nói: “Đủ rồi!” Khoảnh khắc ấy không phải là họ trở nên xấu xa, đó có thể là lúc họ bắt đầu biết yêu thương và bảo vệ chính mình.

Tha thứ trong thinh lặng không phải là chạy trốn, cũng không phải là yếu đuối, nhưng đó là quyết định từ bỏ lòng thù hận để tâm hồn được tự do, đồng thời đủ khôn ngoan để không tiếp tục đặt mình vào những nơi khiến mình tổn thương. Đôi khi trong cuộc sống, phản ứng mạnh mẽ nhất không phải là một lời đáp trả, mà là sự im lặng. Không phải vì ta không còn điều gì để nói, nhưng vì ta đã hiểu rằng bình an của tâm hồn quan trọng hơn việc chiến thắng một cuộc tranh cãi.

Bởi trong thực tế, sự vắng mặt của bạn không phải là một hình phạt dành cho người khác, mà đơn giản là món quà bình an cuối cùng bạn dành cho chính mình.

M. Đức

Read More