TÌM Ý CHÚA TRONG ĐỜI
Thực ra, có đôi khi ta quan niệm Ý Chúa như việc sáng mua vé số, chiều sẽ có kết quả xổ sổ ngay; hay Ý Chúa như việc bốc thăm trúng thưởng, nghĩa là trong số các khả thể tốt nhất ở trong chiếc hộp giấy kia, nếu ta may mắn thì sẽ tìm được cái tốt nhất. Thế nên, ta phải dùng mọi khả năng, tài khéo, trực giác để lựa chọn cho mình một khả thể tốt đẹp nhất, đúng đắn nhất và xem đó là Ý Chúa. Thậm chí, một số người khá lạc quan khi nghĩ rằng: Ý Chúa quan phòng trên cuộc đời ta tựa như một bản Google Maps, dù ta có thể đi con đường khác với gợi ý ban đầu nhưng bản đồ sẽ tự động cập nhật con đường mới, miễn là sẽ đưa ta đến tới cùng đích của mình…
Thế nhưng, nếu suy nghĩ và tìm kiếm Ý Chúa cho cuộc đời mình như các quan niệm trên, có lẽ ta sẽ sống vừa trong sự hồ hời, háo hức, hồi hộp, nhưng cũng vừa lo lắng, lơm lớp, lấp lửng… bởi vì ta sợ rằng sau một thời gian “lựa” thì có thể sẽ “chọn” phải cái không đúng, điều vốn dĩ khiến cuộc đời ta không có bình an và hạnh phúc thực sự vì đã làm hỏng kế hoạch của Thiên Chúa cho cuộc đời mình.
Áp lực và lo lắng suy nghĩ như thế theo kiểu tâm lý tự nhiên và phán đoán lý tính thuần túy của con người thì cũng dễ hiểu thôi! Thế nhưng, dường như ta đang “gò ép” Thiên Chúa vào một lối suy nghĩ “khuôn khổ” và hành động theo kiểu của con người, nghĩa là Ý Chúa trên cuộc đời ta có thể theo kiểu nhị nguyên biện chứng: đúng-sai; hên-xui; may-rủi; được-mất; thành-bại; vinh-nhục; hạnh phúc-đau khổ… Và dường như Thiên Chúa đã có một kịch bản tiền định sẵn cho ta từ thuở ngàn xưa.
Thiết tưởng cũng cần nhắc đến ý niệm tiền định của Thiên Chúa và ý chí tự do của con người. Thực ra, món quà quý giá nhất mà Thiên Chúa ban cho con người là một “ý chí tự do”, điều mà không phải mọi thụ tạo, sinh vật nào cũng có thể thủ đắc. Thế nhưng, theo như thánh Tôma Aquinô giải thích thì: ý chí tự do không phải muốn làm gì thì làm, mà là khả năng làm điều thiện một cách có ý thức và trách nhiệm.
Bên cạnh đó, ý niệm “tiền định” không có nghĩa là mọi sự được lập trình sẵn, theo kiểu một bộ phim đã có kịch bản và ta là những diễn viên buộc phải theo kịch bản đó. Thực tế, Thiên Chúa biết đích đến và chuẩn bị mọi phương thế để con người đạt tới cùng đích ấy, nhưng Ngài không cưỡng ép con người phải đi theo con đường đó. Sở dĩ điều làm Thiên Chúa trở nên siêu việt, tuyệt vời và vĩ đại mãi mãi, đó là Thiên Chúa thực hiện kế hoạch của Ngài ngang qua chính sự tự do của con người. Dù rằng, tự do của con người là có thật, nhưng sự khôn ngoan của Thiên Chúa con lớn hơn nhiều!
Vậy làm thế nào để nhận ra Ý Chúa cho cuộc đời mình? Theo linh đạo của thánh I-nhã, Ý Chúa là một tiến trình phân định thiêng liêng và mọi lựa chọn được đưa ra với sự bình tâm. Bình tâm ở đây được hiểu là mọi chọn lựa đều mang ý chí tự do và hướng đến Thiên Chúa, nghĩa là cho Vinh Danh Chúa hơn. Nói một cách dễ hiểu: bình tâm là đặt Chúa lên trên hết (Linh Thao số 23). Dấu chỉ xác chuẩn của một lựa chọn đúng theo Ý Chúa đó là sự bình an đích thực, niềm an ủi thiêng liên kéo dài và hạnh phúc sâu lắng, điều mà chính Chúa Giêsu nói trong Kinh Thánh “không theo kiểu thế gian ban tặng” (Ga 14,27).
Vậy, có người đặt ra vấn đề là: một người đi tu và đã khấn trọn một thời gian và xem đó là Ý Chúa, nhưng hôm nay họ rời dòng để sống một bậc sống khác, chẳng hạn ơn gọi hôn nhân. Vậy phải chăng lựa chọn thứ hai cũng là Ý Chúa quan phong hay chỉ là ý riêng của họ?
Nếu hiểu Ý Chúa không phải là một "kịch bản định sẵn" mà con người chỉ việc tìm cho đúng, nhưng là một huyền nhiệm được Thiên Chúa hiện thực hóa qua chính tự do của con người, thì những tháng năm sống đời tu không phải là một sai lầm cần phủ nhận khi hôm nay họ bước vào đời sống hôn nhân. Trong quãng thời gian ấy, họ đã chân thành cầu nguyện, phân định, quảng đại đáp lại tiếng gọi mà mình nhận ra lúc bấy giờ.
Thiên Chúa đã hiện diện, hướng dẫn và ban ân sủng cho từng bước đi ấy. Vì thế, những tháng năm trong đời tu không phải là một "đoạn đường lạc hướng", nhưng là một phần thật sự của hành trình Thiên Chúa đã cùng họ viết nên. Nếu hôm nay, sau một tiến trình phân định nghiêm túc, họ nhận ra mình được mời gọi sống ơn gọi hôn nhân, thì điều đó không có nghĩa Thiên Chúa đã đổi ý, nhưng chính hành trình cuộc đời họ đang tiếp tục được Ngài dẫn dắt trong một giai đoạn mới.
Điều thay đổi không phải là tình yêu hay kế hoạch của Thiên Chúa, nhưng là cách kế hoạch ấy được triển nở trong dòng chảy của lịch sử đời họ. Thiên Chúa không yêu họ hơn khi họ mặc tu phục, cũng không yêu họ ít đi khi bản thân họ khoác lên mình vai trò của một người chồng, người cha, hay người vợ, người mẹ. Điều Ngài luôn mong muốn là họ sống trọn vẹn ơn gọi nên thánh trong bậc sống mà hôm nay, với lương tâm ngay thẳng và sự bình tâm thiêng liêng, họ nhận ra là con đường mình phải bước đi dưới sự dẫn dắt của Chúa Thánh Thần.
Vì thế, không nên đặt hai giai đoạn ấy trong thế đối lập: một bên là Ý Chúa, còn bên kia chỉ là ý riêng của đương sự. Đúng hơn, cả hai đều có thể là những chặng đường khác nhau trong cùng một kế hoạch yêu thương, nơi Thiên Chúa luôn đồng hành và hoạt động qua chính tự do của con người.
Chuyện kể rằng: có một Đức Giám Mục đến một hội dòng kia để dâng thánh lễ khấn cho các nữ tu. Sau thánh lễ, Đức Giám Mục cùng quý soeur trong ban cố vấn đi tham quan một vòng trong khuôn viên nhà Dòng. Khi đến khu vực nhà bếp, nơi có quý soeur đang chuẩn bị sắp dọn bữa ăn, Đức Cha tiến vào trong bếp và hỏi một nữ tu rằng: “Soeur đang làm gì đấy?”, nữ tu mỉm cười đáp lại rằng: “Dạ! công việc của con đang làm thì cũng giống việc Đức Cha đang thực hiện đó ạ!” Đang khi Đức Cha sửng sốt và ngạc nhiên trước câu trả lời đó, thì vị nữ tu liền giải thích rằng: “Công việc của Đức Cha, cũng như công việc của con ở đây và ngay lúc này đó là đang thi hành Ý Chúa!” Đức Cha chợt gật đầu mỉm cười và giơ tay chúc lành cho vị nữ tu hồn nhiên, vui tươi và hóm hỉnh đó. Nói theo ý của Đức Hồng Y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận thì “Ý Chúa trong phút hiện tại là việc bổn phận của con.”
Vì thế, thay vì đặt câu hỏi: "Giữa muôn vàn khả thể lựa chọn, lỡ tôi chọn sai thì hỏng luôn kế hoạch Chúa dành cho mình thì sao?” thì ta hãy hiểu rằng, Thiên Chúa không muốn ta phải trở thành: bác sĩ hay linh mục; sống ở Pháp hay Việt Nam, cưới người A hay người B… Nhưng điều Ngài muốn trước tiên là: tôi cần nên thánh; biết yêu thương; sống trong chân lý; đạt tới hạnh phúc vĩnh cửu. Bởi vì, có nhiều con đường cụ thể khác nhau có thể dẫn tới cùng mục tiêu ấy.
Dĩ nhiên, Thiên Chúa còn có thể biến cả những lựa chọn sai thành cơ hội cứu độ. Đây là một điều an ủi rất lớn cho những người theo Chúa. Phêrô từng phạm tội phản bội và chối bỏ Chúa Giêsu, người Thầy yêu dấu của mình, nhưng Phêrô đã vấp ngã và đứng lên hoán cải, làm lại cuộc đời và trở thành vị thánh tông đồ trụ cột trong Giáo Hội. Phaolô cũng miệt mài bách hại các Kitô hữu sơ khai, nhưng một khi biết mình đã sai, thánh nhân đã trở lại cùng Chúa và trở nên vị thánh tông đồ nhiệt thành cho dân ngoại. Hay như một ví dụ nổi bật là Giuse trong Cựu Ước. Khi Giuse bị các anh bán sang Ai Cập là một hành vi xấu của con người, nhưng cuối cùng chính biến cố đó lại trở thành phương thế để cứu cả gia đình khỏi nạn đói. Giuse nói với các anh mình: "Các anh đã định làm điều ác cho tôi, nhưng Thiên Chúa lại định cho điều đó trở nên điều lành." Điều đó không có nghĩa Thiên Chúa muốn sự dữ xảy ra, nhưng Ngài có quyền năng biến cả hậu quả của sự dữ thành cơ hội cho điều thiện lớn hơn.
Tóm lại, Thiên Chúa có một kế hoạch yêu thương cho mỗi người chúng ta. Dù rằng Thiên Chúa biết trước mọi lựa chọn của chúng ta có thể chưa hoàn hảo, nhưng Ngài không cưỡng ép sự tự do của chúng ta. Ân sủng của Thiên Chúa không hủy bỏ tự do mà chữa lành, nâng đỡ và hoàn thiện tự do, ngay cả trong những chọn lựa sai lầm, nếu con người hoán cải thì Thiên Chúa vẫn có thể đưa ta trở về với kế hoạch cứu độ. “Nguyện xin Chúa giúp con bắt đầu và lại bắt đầu, dù khi thất bại, dù khi mỏi mệt, chán chường, dù khi lỗi tội, dù khi phản bội... Xin Chúa giữ gìn con”.
Bạn Đường Đức Giêsu
11.07.2026 Lễ Thánh Biển Đức
""Listen carefully, my son, to the master's instructions, and attend to them with the ear of your heart." "Hỡi con, hãy chăm chú lắng nghe những lời chỉ dạy của bậc thầy và hãy đón nhận chúng bằng đôi tai của trái tim con." (Lời mở đầu Tu Luật của Thánh Biển Đức)
